Plakaty festiwalu JAZZ nad Odrą

„Plakat jazzowy z kolekcji Krzysztofa Dydo”

 

Artystyczny plakat muzyczny istnieje w Polsce od blisko stu lat, trzeba jednak pamiętać, że poprzedzały go przynajmniej od końca dziewiętnastego wieku typograficzne afisze. Największy rozwój plakatu nastąpił w Polsce po 1956 roku, kiedy sztuka uwolniona została od doktryny socrealizmu. Również plakat mógł przemówić własnym głosem. Sprzyjające warunki społeczno–polityczne i wybuch talentu młodych polskich grafików postawiły sztukę plakatu na najwyższym światowym poziomie. Dzięki twórczości między innymi takich artystów jak Józef Mroszczak, Jan Lenica, Henryk Tomaszewski, Roman Cieślewicz, Franciszek Starowieyski, Waldemar Świerzy, Jan Młodożeniec, Rosław Szaybo rozwinął się jako fascynujące swoją oryginalnością zjawisko artystyczne. Z informatora o spektaklu stał się jego interpretatorem i komentarzem. Następcy stale wzbogacali język i poetykę plakatu, wnosząc nowe tendencje interpretacyjne i formalne, wynikające zarówno z ich indywidualnych predyspozycji intelektualnych i warsztatowych, jak i aktualnych poszukiwań i nurtów współczesnej plastyki. Jerzy Czerniawski, Stasys Eidrigevicius, Mieczysław Górowski, Roman Kalarus, Piotr Kunce, Lech Majewski, Rafał Olbiński, Andrzej Pągowski, Władysław Pluta, Wiktor Sadowski, Wiesław Wałkuski, Stasys Eidrigevicius, Leszek Wiśniewski, Leszek Żebrowski to artyści mojego pokolenia, urodzeni po 1945 roku, których nazwiska znane są na wszystkich kontynentach. Nazwiska najmłodszych artystów, tworzących dzisiaj dla imprez muzycznych: Mirosław Adamczyk, Wiesław Grzegorczyk, Sebastian Kubica, Joanna Górska i Jerzy Skakun dopełniają obraz współczesnego plakatu. Kierunki poszukiwań polskich grafików projektantów sprowadzają się do dwóch głównych nurtów działania – emocjonalnego, w którym nastrojowość i malarskość czerpie ze źródeł polskiej sztuki ludowej oraz z nurtu intelektualnego, gdzie synteza i metafora zmuszają odbiorcę do samodzielnego wyciągania wniosków, do myślenia. Nie ma potrzeby dodawać, że obydwa kierunki opierać się mogą na niewątpliwych wartościach artystycznych, stanowiących fundament wartości użytkowej, z którą plakat nie tylko jest związany, ale dla której w ogóle istnieje. Związek, zdawałoby się dwóch sprzecznych wartości plakatu – ściśle użytkowej i artystycznej, stanowi zapewne nieustające źródło zainteresowania tym rodzajem sztuki na świecie. Instytucje wciąż dzielą swą sympatię między dawno już wypracowaną formę afisza, a artystycznie dopieszczony obraz plakatu muzycznego. W czasach wielkiej bitwy mediów (billboardów, reklamy telewizyjnej, radiowej i prasowej), jaką na co dzień odczuwamy, autentyczna twórczość artystyczna w dziedzinie plakatu, nawet w tym małym (wydawałoby się dzisiaj) formacie nie przechodzi na ogół niezauważona. Większość instytucji, w tym muzycznych nadal uważa, że jest potrzebny.

 

 Plakat muzyczny stanowi w mojej kolekcji dużą pozycję, blisko 2000 plakatów, jako że ilość imprez muzycznych w Polsce jest imponująca. Wiele z nich ma wieloletnią, a nawet liczącą kilkadziesiąt lat tradycję. Do niewątpliwie największych imprez muzycznych, od kilkudziesięciu lat tradycyjnie wydających plakaty muzyczne, należą miedzy innymi: Miedzynarodowy Konkurs Pianistyczny im. Fryderyka Chopina, Festiwal Muzyki Współczesnej, Miedzynarodowy Festiwal Jazzowy Jazz Jamboree, Krakowskie Dni Muzyki Organowej, Konkurs Muzyki Sakralnej Gaude Mater, Jazz nad Odra, Wielkanocny Festiwal Ludwiga van Beethovena, Spotkania Wokalistów Jazzowych, Legnica Cantat, Miedzynarodowy Festiwal Pianistów Jazzowych, Bydgoski Festiwal Operowy. Natomiast do instytucji nieprzerwanie zamawiających u artystów te „papierowe dzieła” należą między innymi teatry muzyczne i opery, filharmonie oraz orkiestry i zespoły muzyczne z okazji swoich wielkich występów.

 

Plakat jazzowy stanowi w mojej kolekcji dużą pozycję, ponad 300 plakatów, jako że ilość imprez muzycznych w Polsce jest imponująca. Wiele z nich ma wieloletnią a nawet liczącą kilkadziesiąt lat tradycję. Do niewątpliwie największych, od kilkudziesięciu lat tradycyjnie wydających plakaty, należą: Jazz Jamboree–Miedzynarodowy Festiwal Jazzowy. Inne imprezy szczycą się równie długą historią: Festiwal Jazzowy–Jazz nad Odra we Wrocławiu, Spotkania Wokalistów Jazzowych w Zamościu, liczne krakowskie festiwale: Jazz Juniors, Krakowski Festiwal Jazzowy, Jazz w starym Krakowie, w Kaliszu Miedzynarodowy Festiwal Pianistów Jazzowych, w Chorzowie Jazz w Kocyndrze, w Zabrzu Jazz Blues Fusion nie wspominając już wielu innych o kilkuletnim stażu, czy też wydarzeń okazjonalnych. Prezentowane na wystawie plakaty pochodzą z różnych imprez związanych z muzyką jazzową, a ich autorami są wyłącznie polscy artyści. Każdy z nich w najbardziej dla siebie charakterystyczny sposób starał się przełożyć istotę muzyki na język plastyki i z tego już wizualnego elementu zrobić plakat. Bogata różnorodność, często spontaniczna w traktowaniu tego rodzaju muzyki, indywidualność interpretacji plastycznej tematów, stworzyły wyjątkowo bogaty wachlarz rozwiązań graficznych. Najczęściej projektowali je dla Polskiej Federacji Jazzowej (później Polskiego Stowarzyszenia Jazzowego) - od mistrzów polskiej szkoły plakatu jak Henryk Tomaszewski, Bronisław Zelek, Jan Młodożeniec, Waldemar Świerzy czy Rosław Szaybo po współczesnych adeptów sztuki wizualnej jak Józef Bendziecha, Darek Komorek, Piotr Kossakowski, Zbigniew Latała, Bartosz Łukaszonek czy Paweł Święcicki.

 

 

Mam nadzieję, że wybrane prace artystów najczęściej projektujących plakaty jazzowe między innymi takich jak Bogdan Bartkowski, Olgierd Chmielewski, Sławek Iwański, Roman Kalarus, Wojciech Korkuć, Piotr Kunce, Lech Majewski, Rafał Olbiński, Marian Oslislo, Andrzej Pągowski, Jan Sawka, Get Stankiewicz, Kazimierz Wiśniak zainteresują najwybredniejszych koneserów muzyki i plastyki. Każdy z nich jest inny – wśród nich zarówno realistyczne, surrealistyczne, abstrakcyjne, satyryczne, bardzo czytelne i jasne, ale również pozwalające na mnogość interpretacji. Wszystkie zaskakują formą, świeżością, mimo upływu czasu i urodą. Wśród nich można znaleźć również plakaty do wystaw plakatu jazzowego. Zapraszany przez różne festiwale jazzowe miałem okazję prezentować tę część mojej kolekcji. Projektowali je między innymi Władysław Pluta, Roman Kalarus, Sława Harasymowicz, Marek Pawłowski i Monika Starowicz. Mamy tu przegląd prac najlepszych polskich plakacistów i grafików wydanych drukiem w latach 1956–2008. Ciekawostkami są plakat Wiesława Dymnego z krakowskiej „Piwnicy pod Baranami” do Konkursu amatorskich wykonawców jazzowych w Krakowie w 1963 roku i „czarne” Zaduszki Jazzowe 27 Krakowskiego Festiwalu Jazzowego w 1982 r w Krakowie, oraz plakaty do filmów o jazzie. Najstarszym w tej wystawie i z pewnością unikatowym jest plakat Jerzego Skarżyńskiego do Pierwszego Ogólnopolskiego Festiwalu Muzyki Jazzowej w Sopocie w 1956 roku.

 

 

 

 

Krzysztof Dydo

 

 

 

 

 

  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •